جغرافیای روستایی

آموزش جغرافیا برای تجهیز نسل بعد به دانش، مهارت­ها، نگرش­ها و شیوه­هایی به منظور قدرانی،مراقبت و تصمیم­گیری منطقی در مورد سیارۀ ما امری حیاتی است. چگونگی آموزش جغرافیا به بهترین شکل به طیف وسیعی از فراگیران، یکی از نگرانی­های عمده است و به تحقیق قابل توجّه و مداومی نیازمند است(میانجی،4،1395). معلمانی که جغرافیا را در مدارس ابتدایی و بالاتر تدریس می­کنند بایستی از هوش تحقیقاتی برخوردار باشند. نیاز است که این افراد بهترین روش­ها و تکنیک­ها را در آموزش جغرافیا بکار بگیرند(همان،5).نظریه­های آموزشی متفاوت که بر بنیادهای نظری و معرفت شناختی گوناگون استوار هستند، روش­های آموزشی و یادگیری متفاوتی را پیشنهاد می­کنند. روش­های آموزشی سنتی و معلم-محور برخواسته از این اصل اثبات گرایی هستند که دانش  عینی در حکم واقعیتی مستقل از انسان وجود دارد و معلم در می­تواند آن را به کمک زبان به دانش آموزان انتقال دهد(سیف،1381) فرایند یادگیری از مهمترین فرآیندهای آموزشی محسوب می­شود که موفقیت و رسیدن به اهداف آموزشی در هر نظام آموزشی بستگی به این فرایند دارد. با توجه به این که این فرایند از نظر طبیعت و رویه ها بسیار پیچیده است، اغلب مشاهده می شود که هر دانش آموز دارای یک سبک یادگیری منحصر به فرد است که با داشتن یک الگوی یادگیری خاص برای کسب دانش از تجربیات آموزشی ارائه شده به آنها شکل گرفته است(Nurhan,2007). چنین الگوهای یادگیری مطلوب بایستی توسط دانش آموزان، معلمان و همچنین والدین آنها به شدت مورد توجه قرار گیرد زیرا  این الگوها علاوه بر اینکه برای بدست آوردن دانش توسط دانش آموزان حیاتی هستند همچنین می­توانند از آنها برای بهبود دستورالعمل­های آموزشی استفاده نمود(Gaines,67:2012). شناخت الگوهای یادگیری مؤثر، فرآیند یادگیری را موثرتر، مقرون به صرفه، کارآمد، ساده تر و مستمر می­کند. معلم می­تواند چنین با استفاده از روش­های مناسب چنین الگوهایی را برای ارائه تجربیات آموزشی مناسب که مورد استفاده دانش آموزان می­باشد بکار بگیرد. الگوی بصری در هر دو حوزه یادگیری و تدریس یکی از مهمترین رویکردهایی است که باید در مدارس مورد توجه قرار گیرد(Hyerle,2009). بسیاری از محققانی که در زمینه آموزش علمی و تدریس علمی مشغول به کار هستند، توجه زیادی به توسعه توانایی دانش آموزان برای تفکر تحلیلی دارند، که اثربخشی برخی از استراتژی های تدریس در توسعه مهارت های تفکر تحلیلی دانش آموزان را تأیید می کند(Siribunnam and Tayraukham,2009). با وجود چنین تفکر با تفکر تحلیلی، برخی مطالعات متوجه کاهش در سطح تفکر تحلیلی دانش آموزان در مرحله آماده سازی شده اند(Harby,2009;Sabry,2009;Wongsri and Nuangchalerm,2010). این مطالعات این کاهش را به بسیاری از عواملی چون روش آموزش نسبت می­دهند زیرا روش­های سنتی و ساده کارایی زیادی ندارد به دلیل اینکه هم این روش­ها برای دانش آموزان کسالت آور است و هم اینکه میزان فراموشی مطالب توسط دانش آموزان زیاد است. یکی از روش­هایی نوینی که می­تواند نقش بسیار مهم و اساسی در کارایی یادگیری دانش آموزان در درس جغرافیا داشته باشد. استفاده از اینفوگرافیک در آموزش جغرافیا برای دانش آموزان می­باشد.اینفوگرافیک (Info graphic) کوتاه شده واژه (information graphic) یا همان گرافیک اطلاع رسان می باشد. کلمه اینفوگرافیک در زبان فارسی معادل های گوناگونی مانند: اطلاع نگاشت، گرافیک اطلاع رسان، داده نما، اینفوگرافی و ... دارد(دفتر مطالعات و برنامه­ریزی رسانه­ها،1394). اینفوگرافیک به نمایش داده‌ها با استفاده از چند نمودار و شکل در قالب یک تصویر به منظور ارائه سریع و به ساده­ترین شکل داده­ها گفته می‌شود(Shafie and et al,835:2009). اینفوگرافیک‌ها یا گرافیک‌های اطلاع‌رسان، به‌عنوان ابزاری جهت بصری‌سازی و نمایش تصویری داده‌ها و اطلاعات، سهم و نقش بسیار برجسته‌ای را خواهند داشت. شکل(1) آناتومی یک اینفوگرافیک را نشان می­دهد. استفاده از اینفوگرافیک‌ها باعث می‌شود مخاطب حجم قابل ملاحظه‌ای از داده‌ها و اطلاعات را به سادگی و در حداقل زمان ممکن دریافت کند(Kline,20014). با توجه به محدودیت‌های زمانی و وجود حجم عظیمی از داده‌ها و اطلاعات و تولید و گسترش روزافزون آن در دنیای امروز، اهمیت استفاده از اینفوگرافیک‌ها بیش از پیش نمایان می‌شود. به طور رسمی، یک اینفوگرافیک به عنوان تجسم داده یا ایده­هایی تعریف شده است که تلاش می­کند اطلاعات پیچیده را به یک مخاطب منتقل کند به گونه­ای که اولاً این انتقال با سرعت بالا باشد و ثانیا به آسانی برای مخاطبان قابل درک باشد. روند توسعه و انتشار اینفوگراف­ها تجسم داده، طراحی اطلاعات و یا معماری اطلاعات نامیده می شود. مطالعات مختلف  نشان می­دهد که مردم نسبت به تصاویر توجّه بیشتری دارند تا متن. از آنجایی که 90٪ از اطلاعات ارسال شده بصری هستند و پس از خواندن هر متن تنها 20٪ از  توسط مغز فراخوانده می­شود  و مغز ما تمایل به این دارد که اطلاعات را به صورت اطلاعات تصویری تجزیه وتحلیل و ذخیره نماید بنابراین تجزیه و تحلیل و ذخیره اطلاعات بصری، بهتر است برای ایجاد تصاویر از موضوعات و نتایج گاهی اوقات توضیح دادن موضوعات غیرشخصی و خسته کننده است، اما با نشان دادن آنها به شکل مناسب از اطلاعات انفورماتیک، روند درک اطلاعات موجب جذابیت و ساده سازی می­شود و توجه مخاطبان را جذب می­کند. شما همچنین می توانید اطلاعات مربوط به اطلاعات خود را طراحی کنید تا آنها را به راحتی در جلسات و کنفرانس ها توضیح دهید(Heer and etal,2010)

شکل(1) آناتومی یک اینفوگرافیک منبع: Smiciklas,25:2015

مزایا و خصوصیات استفاده از اینفوگرافیک

• ساده سازی اطلاعات سخت و پیچیده بر اساس جلوه­های بصری برای خواندن و درک آسان تر
• انتقال داده ها و اطلاعات از فرم سنتی خود یعنی حروف و اعداد به اشکال ترسیم شده جذاب
• انتشار و توزیع ساده اطلاعات از طریق شبکه های اجتماعی.
• استفاده از اسکن بصری برای به حداقل رساندن زمان صرف شده برای خواندن حجم عظیمی از داده­ها و اطلاعات کتبی.
• فرآیند ذخیره اطلاعات تا آنجایی که امکان پذیر است(Hafeth,2013)

از دیدگاه ایلاربی[1](2008)  ویژگی های برجسته  اینفوگراف­ها  را می­توان در موارد زیر تعریف کرد

• اینفوگرافیک توضیح بصری است که به راحتی به درک و یافتن اطلاعات کمک می­کند
• اینفوگرافیک نمایش گرافیکی بصری است که واژگان و ارقام را به روش صاف ترکیب می­کند
• اینفوگرفیک روشی(آشکار، بی نیاز از توصیف،بدیهی) است و نیازی به توضیح و توضیح بیشتر ندارد.
• فرایند درک تصاویر اینفوگرافیک سریع تر و سازگار است.
• در سطح بین المللی قابل درک است.
• برای خوانندگان جالب است.
• اینفوگرافیک بر مهمترین نکات تمرکز دارد(El-Araby,2008).

[1] El-Araby